Planowane odsłony

Fotografia dzieła sztuki

XVI odsłona Gabinetu Fotografii
3 czerwca – 13 września 2026
kuratorka: Anna Masłowska

Reprodukcja dzieła sztuki od początku historii fotografii stanowiła bardzo ważną dziedzinę tego medium. Żadna z technik graficznych używanych w XIX wieku nie mogła dostarczyć tak wiernych kopii jak właśnie fotografia. Nieznana wcześniej wierność fotograficznego obrazu wobec oryginału sprawiła, że szybko zaakceptowano nową technikę jako narzędzie do utrwalania i powielania obrazów, rzeźb, rysunków, rycin czy wytworów rzemiosła artystycznego. Dziewiętnastowieczny rynek sztuki i fotograficzny „przemysł” reprodukcyjny wpływały na siebie nawzajem, przynosząc korzyści obu stronom. Wynalazek spowodował rewolucję w dziedzinie wydawnictw artystycznych, a w konsekwencji również w sferze promocji i dystrybucji sztuki. Fotografia, jako masowe medium, zdemokratyzowała dostęp do sztuki, stała się także ważnym narzędziem poznawczym dla profesjonalistów – kolekcjonerów, badaczy i krytyków. Z kolei dążenie do uzyskania jak najwierniejszych reprodukcji pobudzało eksperymentatorów, stymulowało techniczny rozwój fotografii.

___

Ilustracja: Fotografia obrazu Henryka Siemiradzkiego „Rozbitek żebrzący” z 1878 r.
fot. Konrad Brandel (1838–1920), wyd. Herman Altenberg i Maurycy Robiczek, mal. Jan Paschalski (?–1905), Warszawa, 1879, fotografia kolorowana ręcznie, Muzeum Narodowe w Warszawie

Józef Czechowicz (1818–1888) – fotograf Wilna

XVII odsłona Gabinetu Fotografii
16 września – 13 grudnia 2026
kuratorka: Danuta Jackiewicz

Wilno będzie po raz pierwszy tematem wystawy w Gabinecie Fotografii. Przyjrzymy się widokom tego miasta z lat siedemdziesiątych XIX wieku, zapisanym przez czułe spojrzenie aparatu fotograficznego Józefa Czechowicza. Pierwszy wileński fotograf pejzażsta, jak nazwał go Jan Bułhak, utrwalił po mistrzowsku barokową architekturę, wzgórza tonące w bujnej zieleni i malowniczą rzekę Wilię. Przybliżymy także mało znaną biografię fotografa, którego droga twórcza prowadziła od Kijowa, przez Witebsk, do Wilna.
 

___

Ilustracja: Józef Czechowicz (1818–1888), Kościół św. Kazimierza w Wilnie, 1872–1875, odbitka na papierze albuminowym z negatywu szklanego kolodionowego, Muzeum Narodowe w Warszawie

Konrad Brandel. Wizjoner i dokumentalista

XVIII odsłona Gabinetu Fotografii
16 grudnia 2026 – 21 marca 2027
kuratorka: Magdalena Bajbor

Konrad Brandel był wyjątkowo aktywną i twórczą osobowością w gronie polskich fotografów zawodowych drugiej połowy XIX i początku XX wieku. Z pasją angażował się w nową dziedzinę obrazowania i w błyskotliwy sposób potrafił wykorzystać siłę nowoczesnego medium. Na wystawie będzie można zobaczyć najstarsze na świecie fotografie wykonane podczas swobodnego lotu balonem. Te, uchwycone z niedostępnej wcześniej perspektywy, światłoczułe obrazy przedstawiają widoki Warszawy zarejestrowane przez Brandla latem 1865 roku. Wkrótce po tym spektakularnym wydarzeniu fotograf zaaranżował autoportret z aparatem w gondoli balonu. Często wykorzystywał później tę pracę w fotomontażach reklamowych swojego atelier.

Brandel niestrudzenie dokumentował miasto – zmiany zachodzące w warszawskiej architekturze, ważne wydarzenia, ale również codzienność mieszkańców, zawsze kładąc akcent na przemyślaną kompozycję i estetyczny aspekt kadru. W 1883 roku skonstruował fotorewolwer – przenośny aparat do robienia zdjęć „z ręki”, który umożliwił mu utrwalanie nieupozowanych scen ulicznych i przyniósł sławę wybitnego kronikarza życia stolicy. Dzięki jego pionierskiej działalności możemy nazwać go ojcem polskiego fotoreportażu.

Niewątpliwie Konrad Brandel był wizjonerem wyprzedzającym swój czas. 

___

Ilustracja: Konrad Brandel, Autoportret fotografa z nieokreślonym mężczyzną w gondoli balonu, Warszawa, 30 lipca 1865, odbitka na papierze albuminowym z negatywu szklanego kolodionowego.