Wykłady Czwartkowe

5 marca
Plakaty do filmów i spektakli Andrzeja Wajdy / Bożena Pysiewicz
Plakaty towarzyszące filmom i spektaklom Andrzeja Wajdy stanowią przykład dialogu między kinem, teatrem i sztuką graficzną w powojennej Polsce. Powstające od lat 50. XX w. projekty wpisują się w nurt polskiej szkoły plakatu, w ramach której plakat funkcjonował nie jako ilustracja fabuły, ale jako jego autonomiczna interpretacja. Zarówno plakaty filmowe, jak i teatralne stanowiły artystyczny komentarz bądź były wizualną recenzją, odsuwając funkcje informacyjno-promocyjne na dalszy plan. Taki sposób myślenia był bliski również samemu Andrzejowi Wajdzie, świadomemu znaczenia obrazu jako narzędzia interpretacji i przywiązującemu dużą wagę do projektów towarzyszących jego realizacjom. Podczas wykładu zaprezentowane zostaną projekty z XX wieku autorstwa m.in. Wojciecha Fangora, Jana Lenicy, Franciszka Starowieyskiego, Romana Cieślewicza, Waldemara Świerzego oraz Andrzeja Pągowskiego, w tym realizacje powstałe w ramach projektu Wajda na nowo.  W prezentacji pojawią się również plakaty z ostatnich lat, będące autorskimi powrotami do dzieł Wajdy, tworzone przez artystów średniego i młodego pokolenia. Potwierdzają one, że jego twórczość nadal jest źródłem inspiracji dla grafików.

Bożena Pysiewicz – historyczka sztuki, kustoszka, w latach 2022-2025 pełniła funkcję kuratorki Muzeum Plakatu w Wilanowie, oddział Muzeum Narodowego w Warszawie. Edukatorka i trenerka, autorka projektów muzealnych i publikacji z zakresu historii plakatu, edukacji i muzealnictwa. Jej zainteresowania badawcze obejmują historię plakatu polskiego i jego twórców, oraz relacje między utworami literackimi a ich teatralnymi lub filmowymi adaptacjami w kontekście plakatu.

12 marca
Śladami twórczyń z kolekcji MNW: Anna Bilińska / Emilia Maryniak
Twórczość Anny Bilińskiej, której prace wzbogacają kolekcję Muzeum Narodowego, przypada na niezwykle ciekawy czas 2. poł. XIX w. Jest to moment, w  którym definiują się i wzajemnie kształtują takie kierunki, jak akademizm, realizm, impresjonizm. Sztuka Bilińskiej znakomicie wpisuje się w paryski klimat tego czasu, jednocześnie zachowując własną odrębność artystyczną.

Wykład realizowany jest w ramach projektu „Apollo. Digitalizacja i udostępnienie zbiorów Muzeum Narodowego w Warszawie” realizowanego z dofinansowaniem z programu Fundusze Europejskie na Rozwój Cyfrowy 2021–2027 w ramach działania 2.3 „Cyfrowa dostępność i ponowne wykorzystanie informacji”

Emilia Maryniak – artystka sztuk wizualnych i historyczka sztuki, absolwentka Chelsea College of Arts w Londynie oraz Instytutu Historii Sztuki Uniwersytetu Warszawskiego. Interesuje się współczesną metodologią historii sztuki oraz wpływami nauki i filozofii na sztukę XX i XXI wieku.

19 marca
Śladami twórczyń z kolekcji MNW: Magdalena Abakanowicz / Emilia Maryniak
Abakanowicz jest jedną z najbardziej rozpoznawalnych polskich artystek na świecie. Oryginalność metod jej pracy, nietypowe użycie materiału oraz przekaz wynikający z wewnętrznych doświadczeń decydują o wyjątkowości tej artystki. Wykład będzie okazją do przyjrzenia się bliżej jej twórczości oraz poznania prac znajdujących się w kolekcji Muzeum Narodowego w Warszawie.

Wykład realizowany jest w ramach projektu „Apollo. Digitalizacja i udostępnienie zbiorów Muzeum Narodowego w Warszawie” realizowanego z dofinansowaniem z programu Fundusze Europejskie na Rozwój Cyfrowy 2021–2027 w ramach działania 2.3 „Cyfrowa dostępność i ponowne wykorzystanie informacji”

Emilia Maryniak – artystka sztuk wizualnych i historyczka sztuki, absolwentka Chelsea College of Arts w Londynie oraz Instytutu Historii Sztuki Uniwersytetu Warszawskiego. Interesuje się współczesną metodologią historii sztuki oraz wpływami nauki i filozofii na sztukę XX i XXI wieku.

26 marca
Odkrywanie. Malarstwo Anny Dorothei Therbusch-Lisiewskiej / Paweł Bień
Historia bywa kapryśna. Jakkolwiek żadna niemiecka malarka w XVIII w. nie osiągnęła tak wielkiego rozgłosu, nie cieszyła się taką renomą i poważaniem jak mająca polskie korzenie Anna Dorothea Therbusch-Lisiewska, to jednak w kanonie najważniejszych malarzy i malarek wieku oświecenia zabrakło dla niej miejsca. Dlaczego popadła w zapomnienie i dlaczego odkrywanie prac tej artystki ma sens?

Paweł Bień – historyk sztuki, poeta, publicysta, adiunkt w dziale Dawnej Sztuki Europejskiej Muzeum Narodowego w Warszawie. Autor ponad 100 artykułów popularnonaukowych i esejów o malarstwie, kurator wystaw i współtwórca materiałów popularyzatorskich. Wykładał m.in. na zaproszenie Ministerstwa Spraw Zagranicznych, Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie oraz Instytutu Pamięci Narodowej.

9 kwietnia / WYKŁAD ODWOŁANY
„Tak bardzo paryska”? O Wandzie Chełmońskiej i jej malarstwie / Paulina Adamczyk
Podczas wykładu przyjrzymy się życiu i twórczości Wandy Chełmońskiej, jej paryskim studiom w École des Beaux-Arts oraz kontaktom ze środowiskiem polskich artystów we Francji. Szczególne miejsce zajmie przyjaźń z Olgą Boznańską – jedną z najwybitniejszych portrecistek swojej epoki. Życie Wandy Chełmońskiej to opowieść o ambicji, potrzebie uznania i trudnej historii rodzinnej, która w dużej mierze ukształtowała drogę artystyczną. Czy malarstwo Chełmońskiej było próbą udowodnienia własnej tożsamości? Jak wyglądała jej pozycja w świecie sztuki pierwszej połowy XX wieku? I dlaczego dziś warto na nowo odkrywać jej dorobek?

Paulina Adamczyk – historyczka sztuki, adiunkt w Gabinecie Rycin i Rysunków Muzeum Narodowego w Warszawie, kuratorka Gabinetu Stanisława Wyspiańskiego w Galerii Sztuki XIX Wieku, współautorka Korpusu malarstwa Henryka Siemiradzkiego, badaczka sztuki polskiej i europejskiej doby XIX wieku.

7 maja

Kolekcja Ignacego Korwin-Milewskiego w kontekście budowania galerii i muzeów malarstwa współczesnego w „długim wieku” / Kamila Kłudkiewicz

Celem wykładu jest zarysowanie szerokiego kontekstu dla działalności kolekcjonerskiej Ignacego Korwin-Milewskiego poprzez naszkicowanie historii kolekcjonerstwa sztuki współczesnej w XIX wieku, ze szczególnym uwzględnieniem instytucji pionierskich, takich jak Muzeum Luksemburskie w Paryżu oraz Nowa Pinakoteka w Monachium. Przyjrzymy się różnym koncepcjom budowania publicznych zbiorów dzieł „artystów żyjących”, prześledzimy również znaczenie, jakie w „długim wieku” przypisywano tego typu projektom.

Dr Kamila Kłudkiewicz – doktor nauk humanistycznych, absolwentka prawa i historii sztuki na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Od 2015 adiunkt w Instytucie Historii Sztuki UAM, od 2021 kierowniczka Archiwum Audiowizualnego Wydziału Nauk o Sztuce UAM. Jej zainteresowania badawcze dotyczą historii kolekcjonerstwa, muzealnictwa, szeroko pojętych archiwów wizualnych, kultury materialnej w XIX i na początku XX wieku. Autorka monografii naukowych oraz licznych artykułów w czasopismach naukowych, poświęconych tej tematyce. Jej ostatnia książka „Potrzeba trwania. Zbiory ikonograficzne na ziemiach polskich w XIX wieku” ukazała się w 2025.

14 maja

MAŁA PODRÓŻ W ZACNYM TOWARZYSTWIE  / Marzena Józefczyk, Tomasz Zawistowski

Zapraszamy na opowieść o podróży śladami hrabiego Ignacego Korwin-Milewskiego, zainspirowanej odkryciem albumu jego zdjęć z wyprawy w 1897 roku. Trasa współczesnych podróżników przecięła się z drogą rejsu hrabiego w Archangielsku, na Półwyspie Kolskim i na Wyspach Sołowieckich. Marzena Józefczyk i Tomasz Zawistowski opowiedzą i pokażą, jak dzisiaj wyglądają miejsca, które hrabia przed stu laty sfotografował i opisał.

Marzena Józefczyk i Tomasz Zawistowski – miłośnicy historii i podróży, autorzy serii książek podróżniczych m.in. Gdy śmieją się oczy, czyli M. i T. w podróży oraz Mała podróż w zacnym towarzystwie, czyli M. i T. nad Morzem Białym.

28 maja

Architekt Teodor Talowski –  galicyjski Gaudi / Tadeusz Bystrzak

Wykład poświęcony Teodorowi Talowskiemu przybliża postać jednego z najwybitniejszych architektów przełomu XIX i XX wieku w Galicji, autora m.in. projektu rezydencji Ignacego Korwin-Milewskiego na Wyspie Świętej Katarzyny. Bogaty dorobek artysty o unikalnym stylu, łączącym historyzm z rodzącą się secesją, pozostaje wciąż mało znany. Prezentacja realizacji architektonicznych Talowskiego ukaże niezwykłą wyobraźnię, poczucie humoru i indywidualizm artysty, nazywanego „galicyjskim Gaudím”.

Tadeusz Bystrzak – artysta, malarz, rzeźbiarz, projektant wnętrz, absolwent Wydziału Wzornictwa Przemysłowego Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie. Pasjonat twórczości Teodora Talowskiego i autor książki poświęconej temu wybitnemu architektowi pod tytułem.