Od piramid do street artu / Przekrojowy kurs z historii sztuki

edycja 2026/2027

Dopiero zaczynasz swoją przygodę ze sztuką? Pasjonuje Cię malarstwo i architektura, ale czujesz potrzebę usystematyzowania wiedzy? A może myślisz o zdawaniu historii sztuki na maturze? W każdym przypadku nasz kurs historii sztuki będzie odpowiednim wyborem. Podczas 45 wykładów poznasz najważniejsze zagadnienia, które na przestrzeni kilku tysiącleci kształtowały oblicze architektury, rzeźby, malarstwa i sztuk użytkowych.

Kurs składa się z trzech semestrów, co pozwala na syntetyczne, lecz dokładne omówienie najistotniejszych zjawisk w sztuce europejskiej i polskiej, oraz zarysowanie wybranych zagadnień w sztuce światowej. Pierwsza część zakończy się tematycznie na sztuce renesansu, druga wraz z końcem XIX wieku, a trzecia poświęcona będzie sztuce XX i XXI wieku.

Termin: wtorki, godz. 18.00

Czas trwania: 80 minut (w tym czas na odpowiedzi na wybrane pytania uczestników)

Miejsce: wydarzenie online, platforma ClickMeeting

Zasady udziału: imienny karnet na jeden semestr w cenie 200 zł lub jednorazowe bilety wykładowe w cenie 20 zł dostępne on-line od wtorku, od godz. 10.00 – dwa tygodnie przed wydarzeniem

Sprzedaż karnetów semestralnych jest już otwarta: KUP KARNET

Dodatkowe informacje:

- Zarówno karnety jak i bilety można nabyć tylko on-line.

- Osoby posiadające karnet otrzymują link do wykładu trzykrotnie: tydzień wcześniej (poza pierwszym wykładem), w dniu wydarzenia oraz na 30 min przed rozpoczęciem wykładu.

- Osoby, które kupiły bilet na pojedynczy wykład, otrzymują link w chwili zakupu (link znajduje się na bilecie przesłanym na wskazany przy zakupie adres).

- W przypadku pytań prosimy o zapoznanie się z zakładką , w tytule wiadomości prosimy podać nazwę kursu.

- Prosimy o zapoznanie się z Regulaminem.

HARMONOGRAM I SEMESTRU

13 października
Sztuka pradziejowa i sztuka starożytnego Bliskiego Wschodu / Maciej Marciniak
Sztuka pradziejowa to przede wszystkim malarstwo i glify naskalne. Najbardziej znane malowidła zachowały się w jaskiniach Lascaux czy Altamira. Miały one często charakter magiczny lub rytualny, czyli związany z wierzeniami i z życiem codziennym. Z kolei sztuka starożytnego Bliskiego Wschodu obejmuje twórczość takich ludów jak Sumerowie, Akadyjczycy czy Persowie. Na pierwszy plan wysuwają się dzieła propagandowe, tj. posagi władców czy monumentalne pałace. W architekturze religijnej królują zaś ogromne zigguraty.

20 października
Sztuka starożytnego Egiptu / dr Paulina Komar
Sztuka starożytnego Egiptu, rozwijająca się przez ponad trzy tysiąclecia, jest jednym z najbardziej fascynujących i rozpoznawalnych dziedzictw kulturowych świata. Na wykładzie zostanie poruszona zarówno problematyka konstrukcji piramid, jak i zagadnienia z zakresu rzeźby, reliefu i malarstwa. Nie zabraknie również wątków związanych z egipską sztuką mumifikacji.

27 października
Sztuka starożytnej Grecji / Maciej Marciniak
Sztuka starożytnej Grecji miała ogromny wpływ na kulturę zachodnią. Grecy zasłynęli jako twórcy doskonałych świątyń, naczyń czarno- i czerwonofigurowych, a także rzeźb, które przez wieki kopiowano, próbując doścignąć antyczny ideał. Artyści greccy kładli nacisk na harmonię, proporcje i piękno, których oddziaływanie na sztukę europejską trwa do dzisiaj.

3 listopada
Sztuka starożytnego Rzymu / Maciej Marciniak
Sztuka rzymska, kształtowana przez wpływy greckie i etruskie, długo była traktowana jako wtórna. Okazało się jednak, że to Rzymianom zawdzięczamy np. wprowadzenie realizmu, nie mówiąc o wynalazkach technicznych, dzięki którym budowano wówczas monumentalne obiekty – akwedukty i amfiteatry. Zachowane relikty dzieł malarskich, rzeźby, mozaiki i rzemiosła świadczą o ich bujnym rozwoju. W czasach istnienia imperium sztuka służyła głównie propagandzie.

10 listopada
Sztuka wczesnochrześcijańska. Sztuka bizantyjska / Maciej Marciniak
Początki sztuki tworzonej przez pierwszych chrześcijan wydają się dość skromne. Prześladowania w pierwszych wiekach naszej ery zmusiły wyznawców nowej wiary do ukrywania się. Z czasem jednak, wraz z rozprzestrzenianiem się chrześcijaństwa, rozwinęła się też sztuka, która w końcu mogła opuścić katakumby. Odmienność kultury greckiego Wschodu i łacińskiego Zachodu zarysowała się w Cesarstwie Rzymskim od początku jego istnienia. We wschodniej części silne tradycje greckie i bliskowschodnie w połączeniu z chrześcijaństwem dały początek sztuce, którą w późniejszych epokach zaczęto nazywać bizantyjską.

17 listopada
Sztuka islamu / dr Magdalena Pinker
Czym jest sztuka islamu i co wyróżnia dzieła powstałe w muzułmańskim kręgu kulturowym? Dlaczego tak ważna jest kaligrafia i ornamentyka? Wykład stanowi krótkie wprowadzenie do historii sztuki i architektury tworzonej na obszarach od Afryki Północnej po Azję Południową, od VII wieku po dziś dzień.

24 listopada
Sztuka wczesnego średniowiecza: renesans karoliński i ottoński / Karolina Szymankiewicz
Politycznemu przełomowi roku 800 i wskrzeszeniu uniwersalnej idei cesarstwa towarzyszyła szeroka odnowa kulturowa, nazywana renesansem karolińskim. Na wykładzie omówimy najbardziej interesujące zabytki architektury karolińskiej, z kompleksem pałacowym w Akwizgranie na czele. Skupimy się także na obfitej produkcji karolińskich skryptoriów, które ocaliły dla nas dużą część klasycznej literatury łacińskiej, i którym zawdzięczamy najpopularniejsze kroje naszych dzisiejszych czcionek. Przyjrzymy się również złotnictwu oraz innym obiektom artystycznym, które znalazły swoje miejsce we wczesnośredniowiecznych skarbcach. Ramą czasową zamykającą wykład będą czasy ottońskie, wraz z ich architekturą sakralną i dworskim malarstwem książkowym.

1 grudnia
Sztuka romańska / Karolina Szymankiewicz
W czasie wykładu omówimy cechy pierwszego ogólnoeuropejskiego stylu w sztuce – romanizmu rozwijającego się od X do XIII wieku. Kładąc szczególny nacisk na sztukę sakralną i kult świętych, przeanalizujemy dzieła architektury, rzeźby, malarstwa i złotnictwa. Weźmiemy pod uwagę międzyregionalne cechy stylu, ale także elementy typowe i wyjątkowe dla poszczególnych kręgów kulturowych w Europie.

8 grudnia
Sztuka gotycka i sztuka późnego średniowiecza / Zofia Załęska
Podczas wykładu przyjrzymy się źródłom gotyku, symbolicznie zapoczątkowanego konsekracją chóru katedry w St. Denis pod Paryżem. Wspólnie prześledzimy etapy rozwoju stylu we wszystkich dziedzinach sztuki i zapoznamy się z terminologią, niezbędną do jego analizy. Omówimy architekturę późnego średniowiecza, podkreślając różnice pomiędzy poszczególnymi krajami europejskimi. W rzeźbie i malarstwie wyróżnimy nurty sztuki rozwijające się w kolejnych dekadach i nauczymy się odróżniać je od siebie. Osobne miejsce przypadnie sztuce włoskiej, która stała się zapowiedzią renesansu.  

15 grudnia
Sztuka średniowieczna w Polsce / Zofia Załęska
Wykład przedstawi rozwój stylu romańskiego i gotyckiego w Polsce w architekturze, malarstwie, rzeźbie i rzemiośle. Wyróżnimy cechy charakterystyczne dla poszczególnych dziedzin sztuki rozwijających się w naszym kraju, podkreślając różnice regionalne. Poszukamy odniesień do innych obszarów Europy oraz omówimy kluczowe dzieła, w tym także zabytki znajdujące się w kolekcji Muzeum Narodowego w Warszawie.  

PRZERWA ŚWIĄTECZNA

12 stycznia 2027
Sztuka renesansu, cz. I – narodziny epoki / Magdalena Kucza-Kuczyńska
Renesansowa Florencja to miejsce spotkania antyku, humanizmu, nauki, mecenatu i indywidualnej kreatywności. Sztuka tego okresu nie tylko naśladowała przeszłość, lecz także tworzyła nową wizję człowieka i świata. Wykład  będzie stanowił wprowadzenie do sztuki renesansu, ze szczególnym uwzględnieniem architektury i rzemiosła. Przyjrzymy się Florencji i roli Medyceuszy, ideałom humanizmu, architekturze Filippa Brunelleschiego i myśli Leona Battisty Albertiego, a także kunsztowi Benvenuta Celliniego. Będzie to opowieść o epoce, w której piękno, rozum i mistrzostwo spotkały się, tworząc fundament sztuki nowożytnej.

19 stycznia 2027
Sztuka renesansu, cz. II – włoscy mistrzowie malarstwa / Magdalena Kucza-Kuczyńska
Na podstawie dzieł takich mistrzów jak Masaccio, Piero della Francesca czy Paolo Uccello zostaną omówione założenia i cechy malarstwa renesansowego. Patrząc zaś na rzeźby Donatella i Verrocchia, opowiemy o fascynacji formami klasycznymi i o renesansowej idei piękna. Renesans to także powrót do antycznej koncepcji muzy – na przykładzie Sandro Botticellego i Simonetty Vespucci przyjrzymy się roli kobiecej inspiracji w sztuce. Nie zabraknie również wątku artystycznej rywalizacji, która stała się ważnym elementem życia i kariery renesansowych twórców.

26 stycznia 2027
Sztuka renesansu, cz. III – renesans na północy Europy / Magdalena Kucza-Kuczyńska
Unikalny charakter renesansu na Północy wynikał z połączenia tradycji średniowiecznych z nowymi ideami w sztuce, co zaowocowało niezwykłą różnorodnością formy i bogactwem treści. W malarstwie ważną rolę odgrywały moralizujące przesłania i symbolika. Patrząc w tym duchu na twórczość Jana van Eycka, Albrechta Dürera, Hieronima Boscha czy Petera Bruegela st., opowiemy o ich najwybitniejszych dziełach, koncentrując się na realizmie, zamiłowaniu do szczegółów i symbolizmie.  

2 lutego 2027
Sztuka renesansu, cz. IV – dojrzały renesans włoski / Magdalena Kucza-Kuczyńska
Twórczość Leonarda da Vinci, Michała Anioła i Rafaela wyznaczyła nowe standardy artystycznej doskonałości i stała się punktem odniesienia dla kolejnych pokoleń. Równolegle do środowisk Rzymu i Florencji odrębna szkoła malarska rozwijała się w Wenecji. Na przykładzie dzieł Giorgionego, Tycjana i Tintoretta przyjrzymy się jej wyjątkowemu podejściu do koloru i światła. W drugiej części wykładu podsumujemy najważniejsze idee renesansu, przyglądając się sztuce tej epoki z perspektywy współczesnego odbiorcy. Przykładem będzie wyjątkowa wystawa Marka Rothko we Florencji oraz prezentowane w najważniejszych muzeach świata wystawy podejmujące temat dialogu sztuki dawnej i współczesnej. Takie zestawienia pozwalają spojrzeć na sztukę renesansu nie tylko w kontekście estetycznym, lecz antropologicznym, i osadzić ją w szerszym kontekście, a tym samym otworzyć na głębszą refleksję i bardziej osobiste przeżycie.

9 lutego 2027
Sztuka renesansu w Polsce / Karolina Zalewska
Król Zygmunt Stary pozostawił w Krakowie wyraźny ślad swojej fascynacji sztuką renesansową. Zetknął się z nią jeszcze jako królewicz na węgierskim dworze swego brata Władysława Jagiellończyka. Sprowadzeni nad Wisłę włoscy architekci i rzeźbiarze, współpracujący z artystami i rzemieślnikami z północnej Europy, nadali polskiemu odrodzeniu oryginalną formę, dostosowując włoskie kanony do miejscowych realiów. Arkadowy dziedziniec Zamku Wawelskiego i Kaplica Zygmuntowska, silnie kontrastujące z gotycką bryłą katedry, są najdobitniejszymi świadectwami dokonanej w XVI wieku przemiany stylowej.

16 lutego 2027
Test semestralny / termin 1.
Osoby, które zakupiły karnet semestralny i chciałyby uzyskać certyfikat zakończenia semestru zapraszamy do wzięcia udziału w teście. Będzie się on składał z 30 pytań zamkniętych dotyczących zagadnień omawianych na wykładach i odbędzie się zdalnie, za pośrednictwem platformy ClickMeeting.

23 lutego 2027
Test semestralny / termin 2.
Osoby, które zakupiły karnet semestralny i chciałyby uzyskać certyfikat zakończenia semestru zapraszamy do wzięcia udziału w teście. Będzie się on składał z 30 pytań zamkniętych dotyczących zagadnień omawianych na wykładach i odbędzie się zdalnie, za pośrednictwem platformy ClickMeeting.

Osoby wykładające:

dr Paulina Komar – absolwentka archeologii oraz dziennikarstwa i komunikacji społecznej na Uniwersytecie Warszawskim. Uczestniczyła w wykopaliskach w Peru, Sudanie, Czarnogórze, Gruzji, we Włoszech i na Cyprze. Jej zainteresowania badawcze obejmują handel, ekonomię i zagadnienia związane z konsumpcją wina w świecie starożytnym i bizantyjskim. Obecnie pracuje w Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej UW.

Magdalena Kucza-Kuczyńska – historyczka sztuki, edukatorka MNW, wykładowczyni w warszawskiej Akademii Sztuk Pięknych i w Wyższej Szkole Artystycznej, autorka tekstów z zakresu antropologii sztuki i arteterapii.

Maciej Marciniak – archeolog i edukator, obecnie doktorant na Wydziale Archeologii Uniwersytetu Warszawskiego. Interesuje się sztuką starożytnego Rzymu, ikonografią, zagadnieniem zderzenia kultur i kultami imperium rzymskiego.

dr Magdalena Pinker – kuratorka Zbiorów Sztuki Orientalnej w MNW i adiunktka w Katedrze Arabistyki i Islamistyki Wydziału Kultur Azji i Afryki Uniwersytetu Warszawskiego. Kuratorka i współkuratorka wystaw poświęconych sztuce Azji. Jej zainteresowania badawcze koncentrują się wokół zagadnień związanych ze sztuką i architekturą islamu oraz dekolonialnością w muzeach.

Karolina Szymankiewicz – historyczka sztuki i antropolożka kultury, doktorantka Instytutu Historii Sztuki Uniwersytetu Warszawskiego i edukatorka MNW. Specjalizuje się w nowożytnym kolekcjonerstwie, zbiorach osobliwości, relikwii oraz w sztuce dawnej „na przecięciu kultur”.  

Karolina Zalewska – historyczka sztuki, badacz niezależny, edukatorka MNW, współpracowniczka Departamentu Restytucji Dóbr Kultury MKiDN. Prowadzi firmę specjalizującą się w kwerendach archiwalnych i opracowaniach zabytków na potrzeby badań proweniencyjnych, prac konserwatorskich, projektów architektonicznych i muzealnych.

Zofia Załęska – historyczka sztuki, kustoszka w Zbiorach Sztuki Zdobniczej MNW, przygotowuje rozprawę doktorską w Instytucie Historii Sztuki Uniwersytetu Warszawskiego. Jej zainteresowania badawcze obejmują rzemiosło artystyczne, z naciskiem na złotnictwo kręgu europejskiego oraz późnośredniowieczne rękopisy.

Koordynacja:  / Dział Edukacji