godz. 18.00  

koncert i doświadczenie kulinarne 

 

Wydarzenie towarzyszące pierwszej w Polsce monograficznej wystawie poświęconej twórczości Adolpha Menzla (Adolph Menzel (1815–1905). Niestrudzony obserwator) – jednego z najwybitniejszych artystów niemieckich XIX wieku. Podczas wieczoru przyjrzymy się bliżej czasom i sztuce z otoczenia artysty. Wydarzenie ma na celu budowanie dialogu polsko-niemieckiego poprzez muzykę, sztuki wizualne i kuchnię.

Termin: sobota, 17 października 2026, godz. 18.00

Czas trwania: ok. 180 min.
Zasady udziału: bilety w cenie 90 zł, dostępne online i w kasie, uprawniające do udziału w koncercie i kolacji / liczba miejsc ograniczona

 

MUZYKA

 

Program koncertu: 

We mgłach (V mlhách)

I. Andante

II. Molto adagio

III. Andantino

IV. Presto

 

Drei Klavierstücke, D 946

I. Allegro assai – es-moll

II. Allegretto – Es-dur

III. Allegro – C-dur
 

Muzyka Janáčka jest, jak pisał Kundera, „jedną z historycznych możliwości wyjścia z romantyzmu”. Janáček w dojrzałym okresie swojej twórczości skupiał się na realistycznym portretowaniu stanów mentalnych zwykłych ludzi. Widok kompozytora zapisującego melodie rozmów na targu, uliczny gwar czy stare morawskie pieśni nikogo w Brnie nie dziwił. Uważał bowiem ludzką mowę za reprezentację stanów mentalnych. Nie znajdziemy u niego długich romantycznych fraz – raczej ich urywki, krótkie motywy, pozornie chaotyczne rytmy, muzyczne gesty przypominające strzępy myśli.

 

Cykl We mgłach pokazuje w pełnej krasie język muzyczny Janáčka. Tytułowe „mgły” nie opisują tutaj zjawiska przyrodniczego – kompozytor traktuje je jako metaforę ludzkiego losu. W utworze rejestruje zmiany, jak sam mówił, stanów mentalnych: niepokoju, zwątpienia, rezygnacji, euforii, a także fragmenty kojących wspomnień z czasów, które dawno przeminęły. „Prawda przewodzi. Piękno chodzi u niej na pasku”, mawiał artysta.
 

Drei Klavierstücke D 946 należą do ostatnich utworów fortepianowych Schuberta i powstały w ostatnim roku jego życia. To dwa pozornie przeciwstawne bieguny: u Schuberta rozległość frazy, śpiewność i zakorzenienie w tradycji; u Janáčka – skrót, fragment i radykalna nowoczesność. A jednak obaj spotykają się w podobnym miejscu: tam, gdzie muzyka przestaje być jedynie opowieścią, a staje się świadectwem ludzkiej kondycji.
 

Łączy ich również pytanie, które w muzyce z całą mocą postawił wcześniej Beethoven – pytanie o los. U Schuberta nabiera ono szczególnego znaczenia właśnie w ostatnich miesiącach życia, kiedy powstają zarówno Drei Klavierstücke, jak i jego największe późne arcydzieła. U Janáčka pytanie to nie przybiera formy romantycznego patosu – pojawia się raczej we fragmentach, „motywie puszczyka”, niedopowiedzeniach i nagłych pęknięciach muzycznej narracji. Dlatego zestawienie We mgłach i Drei Klavierstücke traktuję nie jako kontrast dla samego kontrastu, lecz jako spotkanie dwóch zupełnie różnych języków mówiących o tym samym: o człowieku wobec samego siebie, świata i losu.

                                                                                                                                                                                                                                              Mateusz Zubik

 

Mateusz Zubik – pianista, kurator i oficjalny Artysta YAMAHA, ceniony za inteligencję muzyczną, klarowność formy i świadome kształtowanie brzmienia. Koncertował m.in. w Carnegie Hall oraz Wiedniu, Londynie, Paryżu i Kolonii. Doktor sztuki summa cum laude, wykładowca Akademii Muzycznej w Krakowie. Twórca i dyrektor SILENCE Music Festival, autor koncepcji łączących muzykę klasyczną, performans, nowe technologie i społeczny wymiar sztuki. Współpracuje z cenionymi artystami i orkiestrami.

 

 

KUCHNIA

 

Zainspirowani twórczością artysty, zapraszamy w podróż po smakach lat 60. XIX-wiecznego Berlina, miasta, w którym Adolph Menzel spędził większość swojego życia. Sprawdzimy, jak mogła smakować bogata, różnorodna tradycja kulinarna w warunkach rodzącej się kultury bistro, kiedy powstawały dania uznawane dziś za klasyczne. Zderzenie elementów kuchni dworskiej z prostotą i niedostatkami dynamicznie rozwijającej się tkanki miejskiej zrodziło nową jakość, której świadkiem był Adolph Menzel. Posmakujmy gwaru ulicy, chaosu i skrajności epoki.

 

Maciej Nowicki – przez lata był szefem kuchni w Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie, gdzie współtworzył program edukacyjno-badawczy „Ogród-Kuchnia-Stół” poświęcony kuchni polskiej. Doświadczenie zawodowe zdobywał w Wielkiej Brytanii oraz we Francji. W kuchni łączy swoje historyczne wykształcenie ze sztuką kulinarną, poświęcając się pracy rekonstruktorskiej i polskim przepisom pochodzącym z XVI-XX wieku. Jest miłośnikiem i popularyzatorem dawnych odmian warzyw, owoców oraz dzikich roślin jadalnych. Obok teorii rekonstrukcji zajmuje się naukami sensorycznymi i obszarami znaczeniowymi w tradycjach kulinarnych. Współlaureat prestiżowej nagrody Europa Nostra 2019, wyróżniony tytułem Szef kuchni tradycyjnej 2019 Gault&Millau Polska. Promuje tradycyjną kuchnie Polski, nie tylko w kraju, lecz także na świecie m.in. we Francji, w USA, Zjednoczonych Emiratach Arabskich, Japoni, Korei, Chinach czy Jordanii. Wraz z prof. Jarosławem Dumanowskim prowadzi program „Historia kuchni polskiej” w Biełsat TV.

 

Ilustracja: Adolph Menzel, Karta z okazji powrotu żołnierzy z frontu 22 września 1866, 1866, litografia piórem, papier chiński, Muzeum Narodowe w Warszawie