Wystawy

Cranach. Natura i sacrum

17 grudnia 2021 – 27 lutego 2022

Lucas Cranach starszy (1472–1553) należy do czołowych artystów niemieckiego renesansu. Utalentowany malarz i rytownik, wprawny projektant i wydawca ilustracji drzeworytniczych rozwinął swą karierę dzięki stanowisku malarza na dworze książąt saskich w Wittenberdze. Zasłużył też niewątpliwie na miano pierwszego artysty reformacji. Z jego warsztatu wyszły dzieła o fundamentalnym znaczeniu dla nowej konfesji – zarówno z uwagi na ich ikonografię, jak i wymiar propagandowy.

Na wystawie pokażemy Madonnę pod jodłami ze zbiorów Muzeum Archidiecezjalnego we Wrocławiu oraz Adama i Ewę z kolekcji Muzeum Narodowego w Warszawie – dwa najważniejsze obrazy Cranacha znajdujące się w Polsce. Powstały w tym samym czasie, ok. 1510 roku, kiedy pracownia artysty znajdowała się na zamku w Wittenberdze, a on sam realizował głównie zamówienia dworu Fryderyka Mądrego, księcia saskiego.

Spotkanie dwóch obrazów Cranacha jest okazją do ukazania przemian zachodzących w ikonografii sztuki XV i początku XVI wieku. W tym okresie ulegały przekształceniom nie tylko ujęcia najważniejszych tematów religijnych, lecz także sposoby przedstawiania przyrody. Wyzwaniem dla artystów stało się scalenie sacrum i natury w taki sposób, by ich dzieła z jednej strony nawiązywały do tradycyjnej symboliki, z drugiej zaś odzwierciedlały nowe humanistyczne tendencje. W tym kontekście oba obrazy Cranacha odczytać można nie tylko jako opowieść o kluczowych wydarzeniach w historii zbawienia, rozwijającej się od grzechu pierworodnego pierwszych rodziców po odkupienie dokonane za pośrednictwem Marii, nowej Ewy, ale także jako refleksję o naturze stworzenia.

W propagowaniu nowych koncepcji artystycznych i ikonograficznych ogromną rolę odegrała grafika. Na wystawie eksponowane będą ryciny czołowych niemieckich artystów epoki: Albrechta Dürera, Lucasa Cranacha starszego, Albrechta Altdorfera, Augustina Hirschvogla, a także rysunki z kręgu tzw. szkoły naddunajskiej. Pozwolą one prześledzić ówczesne formuły obrazowania, stawiające wielokrotnie pytanie o granice między sacrum i profanum, jak również przyjrzeć się zagadnieniom związanym z praktyką warsztatową czy wreszcie poznać oczekiwania zleceniodawców wywodzących się często z kręgów elit dworskich.

Madonna pod jodłami może stać się również impulsem do rozważań o kolekcjonerstwie sztuki u progu XVI wieku. Obraz został przywieziony do Wrocławia z Wittenbergi w przełomowym roku 1517, wyznaczającym początek burzliwego okresu reformacji. Nowy właściciel, biskup Jan V Thurzon (1464–1466 – 1520) przekazał go do wrocławskiej katedry, gdzie w kaplicy św. Jana Ewangelisty znajdował się aż do 1947 roku. Skradziony tuż po wojnie, został odzyskany w 2012 roku i od tego czasu przechowywany jest w Muzeum Archidiecezjalnym we Wrocławiu.

Kuratorzy: Piotr Borusowski, Aleksandra Janiszewska-Cardone, Joanna Sikorska


Więcej informacji o dziełach prezentowanych na wystawie w artykule w Cyfrowym MNW.

 

 

Organizator Muzeum Narodowego w Warszawie:
Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego

 

Mecenas Muzeum:

PKN ORLEN

 

Partner Strategiczny Muzeum:

PZU

 

Partnerzy Muzeum:

Totalizator Sportowy

TZF Polfa

PKP Intercity

 

Partner Technologiczny:

Huawei Polska

 

Współpraca:

AkzoNobel Polska

 



Lucas Cranach starszy (1472–1553), Madonna pod jodłami, ok. 1510, Muzeum Archidiecezjalne we Wrocławiu
Lucas Cranach...
Lucas Cranach starszy (1472–1553) Męczeństwo św. Erazma, 1506 Muzeum Narodowe w Warszawie
Lucas Cranach...
Lucas Cranach starszy (1472–1553),  Adam i Ewa, ok. 1510, Muzeum Narodowe w Warszawie
Lucas Cranach...
Albrecht Dürer (1471–1528), Adam i Ewa, 1504, Muzeum Narodowe w Warszawie
Albrecht Dürer...
Lucas Cranach starszy (1472–1553), Portret Marcina Lutra jako augustiańskiego zakonnika, 1520, MNW
Lucas Cranach...
Augustin Hirschvogel (1503–1553), Pejzaż z rzeką i wielkim drzewem po lewej stronie, 1546, Muzeum Narodowe w Warszawie
Augustin...
Albrecht Dürer (1471–1528), Święty Eustachy, ok. 1501, Muzeum Narodowe w Warszawie
Albrecht Dürer...