Od piramid do street artu / Przekrojowy kurs z historii sztuki

edycja 2025/2026

Dopiero zaczynasz swoją przygodę ze sztuką? Pasjonuje Cię malarstwo i architektura, ale czujesz potrzebę usystematyzowania wiedzy? A może myślisz o zdawaniu historii sztuki na maturze? W każdym przypadku nasz kurs historii sztuki będzie odpowiednim wyborem. Podczas 45 wykładów poznasz najważniejsze zagadnienia, które na przestrzeni kilku tysiącleci kształtowały oblicze architektury, rzeźby, malarstwa i sztuk użytkowych.

Kurs składa się z trzech semestrów, co pozwala na syntetyczne, lecz dokładne omówienie najistotniejszych zjawisk w sztuce europejskiej i polskiej, oraz zarysowanie wybranych zagadnień w sztuce światowej. Pierwsza część zakończyła się tematycznie na sztuce renesansu, druga wraz z końcem XIX wieku, a trzecia poświęcona będzie sztuce XX i XXI wieku.

Sprzedaż karnetów na III semestr kursu rozpocznie się 17 lutego 2026 o godzinie 12.00: KUP KARNET

Termin: wtorki, godz. 18.00

Czas trwania: 80 minut (w tym czas na odpowiedzi na wybrane pytania uczestników)

Miejsce: wydarzenie online, platforma ClickMeeting

Zasady udziału: imienny karnet na jeden semestr w cenie 150 zł lub jednorazowe bilety wykładowe w cenie 15 zł dostępne on-line od wtorku, od godz. 10.00 – dwa tygodnie przed wydarzeniem

Dodatkowe informacje:

- Zarówno karnety jak i bilety można nabyć tylko on-line.

- Osoby posiadające karnet otrzymują link do wykładu trzykrotnie: tydzień wcześniej (poza pierwszym wykładem), w dniu wydarzenia oraz na 30 min przed rozpoczęciem wykładu.

- Osoby, które kupiły bilet na pojedynczy wykład, otrzymują link w chwili zakupu  (link znajduje się na bilecie przesłanym na wskazany przy zakupie adres).

- W przypadku pytań prosimy o zapoznanie się z zakładką , w tytule wiadomości prosimy podać nazwę kursu.

- Prosimy o zapoznanie się z Regulaminem.

HARMONOGRAM III SEMESTRU

3 marca
Sztuka 1. połowy XX wieku, cz. 1 / Magdalena Kucza-Kuczyńska
Wykład obejmuje wprowadzenie do sztuki nowoczesnej i charakterystykę jej różnych kierunków, tj. fowizm, ekspresjonizm, kubizm i futuryzm. Oprócz omówienia najważniejszych środków artystycznych spojrzymy, co łączyło, a co dzieliło poszczególne kierunki i ich twórców. Zastanowimy się, dlaczego futuryzm powstał we Włoszech, a ekspresjonizm w Niemczech i czym tak naprawdę jest kubizm. Będzie to również okazja do przyjrzenia się z bliska twórczości najwybitniejszych twórców tego okresu, takich jak Henri Matisse, Pablo Picasso, Umberto Boccioni czy Oskar Kokoschka.

10 marca
Sztuka 1. połowy XX wieku, cz. 2 / Magdalena Kucza-Kuczyńska
Wykład będzie poświęcony analizie wybranych kierunków sztuki nowoczesnej i przybliżeniu twórczości artystów, takich jak Wassily Kandinsky, Piet Mondrian, Marcel Duchamp, Kazimierz Malewicz, Salvador Dalí czy René Magritte. Patrząc na twórczość czołowych przedstawicieli tego okresu, zastanowimy się, dlaczego musiała powstać abstrakcja, czym był i jak wygląda dzisiaj Czarny kwadrat na białym tle, a także czym się różni konstruktywizm od neoplastycyzmu i co wspólnego ma dadaizm z surrealizmem.

17 marca
Sztuka ok. 1900: nurty, style, osobowości / Karolina Zalewska
Przełom XIX i XX wieku to okres obfitujący na ziemiach polskich w różnorodne zjawiska artystyczne. Nadal tworzą epigoni akademizmu oraz dojrzali już twórcy realizmu. Wyczółkowski, Podkowiński i Pankiewicz mierzą się z przebrzmiałym już w Paryżu impresjonizmem. Ostatecznie jednak triumfuje Młoda Polska, która przez wszystkie przypadki i osobowości odmienia pojęcia symbolizmu, secesji i ekspresjonizmu.

24 marca
Sztuka polska 1. połowy XX wieku / Karolina Zalewska
Na wykładzie skupimy się na okresie międzywojennym, który dla rozwoju polskiej sztuki był szczególnie ważny. Po odzyskaniu niepodległości doszły do głosu różne tendencje artystyczne i toczyła się dyskusja, jakie formy powinna przyjąć sztuka odrodzonego państwa. Poznamy najważniejsze ugrupowania oraz indywidualności tego czasu, od środowisk awangardowych po kierunki bardziej konserwatywne, mocniej nawiązujące do tradycji. 

PRZERWA ŚWIĄTECZNA

14 kwietnia
Architektura 1. połowy XX wieku / Agata Bruździak
Pierwsza połowa XX wieku w architekturze charakteryzuje się ożywionymi poszukiwaniami łączącymi estetykę z nowymi możliwościami technologii i przemysłu. Architektura tego okresu staje się coraz bardziej zróżnicowana typologicznie, odpowiadając na dynamiczne przemiany społeczne, urbanistyczne i ekonomiczne. Architekci dążą do znalezienia zadowalającej syntezy formy i funkcji, balansując pomiędzy nurtami awangardowymi a postawami konserwatywnymi. Istotnym wyzwaniem epoki było również opracowanie modelu mieszkania minimalnego, umożliwiającego zapewnienie godnych warunków życia, jak największej liczbie mieszkańców.

21 kwietnia
Sztuka 2. połowy XX wieku, cz. 1 / Magdalena Kucza-Kuczyńska
Od lat 40. XX wieku artystyczne centrum świata przenosi się z Paryża do Nowego Jorku, gdzie swoje przełomowe realizacje tworzą m.in. Jackson Pollock czy Mark Rothko. Rozwój ekspresjonizmu abstrakcyjnego – który w Europie przyjmie formę informelu reprezentowanego przez takich artystów jak Antoni Tàpies czy Hans Hartung – prowadzi do zasadniczej zmiany w postrzeganiu roli artysty i samego dzieła sztuki. Jeszcze wyraźniejszym przełomem okaże się jednak pop art, który dzięki twórcom takim jak Andy Warhol, Roy Lichtenstein czy Claes Oldenburg zaciera granice między sztuką wysoką a kulturą masową, czerpiąc bezpośrednio z estetyki reklamy i świata konsumpcji. Uzupełnieniem tych zjawisk będzie omówienie sztuki kinetycznej, rozwijanej m.in. przez Aleksandra Caldera czy Jeana Tinguely’ego, w której kluczowe znaczenie zyskują ruch, zmienność oraz aktywna relacja dzieła z widzem.

28 kwietnia
Sztuka 2. połowy XX wieku, cz. 2 / Magdalena Kucza-Kuczyńska
Kolejnym radykalnym kierunkiem sztuki 2. poł XX wieku jest op art, reprezentowany m.in. przez Victora Vasarely’ego, bada granice percepcji wzrokowej, wykorzystując iluzję optyczną, rytm i powtarzalność form. Równolegle rozwija się sztuka konceptualna, w której – jak w realizacjach Piera Manzoniego czy Josepha Beuysa – nadrzędną wartością staje się idea, proces i kontekst, a materialna forma dzieła traci swoje dotychczasowe znaczenie. Istotnym głosem sprzeciwu wobec komercjalizacji sztuki okaże się arte povera, operująca „ubogimi” materiałami i akcentująca relację między naturą, przedmiotem i czasem. W kręgu refleksji nad rzeczywistością i jej reprezentacją pojawi się również hiperrealizm, dążący do iluzjonistycznej precyzji i chłodnego dystansu wobec przedstawianego świata. Całość dopełni land art, którego monumentalne, efemeryczne realizacje – jak interwencje w pejzaż autorstwa Christo – przesuwają sztukę poza przestrzeń galerii, czyniąc naturę zarówno tworzywem, jak i miejscem doświadczenia artystycznego.

5 maja
Sztuka polska po 1945 roku / Monika Miżołębska
Sztuka w Polsce po II wojnie światowej tylko przez krótki okres mogła bez przeszkód kontynuować swój rozwój. Szybko wprowadzona została doktryna socrealizmu, a sytuacja polityczna i narzucony komunizm również później w dużej mierze determinowały życie artystyczne. Wykład będzie stanowił syntezę najważniejszych tendencji, które zaistniały w sztuce polskich artystów i artystek do 1989 roku.

12 maja
Architektura 2. połowy XX wieku / Agata Bruździak
Architektura drugiej połowy XX wieku charakteryzuje się upowszechnieniem nowoczesnych rozwiązań i stylu międzynarodowego. Wraz z triumfem ZSRR wiele krajów Europy Środkowo-Wschodniej przechodzi w połowie stulecia epizod socrealistyczny. W późniejszych dekadach pojawiają się propozycje architektury brutalistycznej, biomimetycznej oraz high-tech, zaś formalna nowoczesność zostaje podważona przez poszukiwania w nurcie tradycjonalizmu i postmodernizmu. Z końcem wieku następuje zainteresowanie modernizmem już jako klasyką koegzystującą z nowymi sposobami myślenia o architekturze.

19 maja
W stronę przestrzeni – o rzeźbie i nowych mediach w sztuce współczesnej / Rita Twardziak
Podczas wykładu przyjrzymy się twórczości najbardziej rozpoznawalnych rzeźbiarzy XX i XXI wieku, wśród nich nie zabraknie Alexandra Caldera, Henry'ego Moore'a, Constantina Brâncușiego. Wspólnie prześledzimy także, jakim zmianom ulegało rozumienie pojęcia rzeźby i jakie nowe media związane są ze sztuką przestrzenną we współczesności. Zastanowimy się również nad funkcjami pełnionymi przez rzeźbę, stawianymi przed nią zadaniami, kierunkami, z którymi można ją wiązać, zadamy także pytanie o jej przyszłość.

26 maja
Negatywy i piksele. Najważniejsze zjawiska w historii fotografii XX i XXI wieku / dr Weronika Kobylińska
Wykład poświęcony będzie kluczowym nurtom i zjawiskom, które ukształtowały fotograficzną kulturę wizualną w ciągu ostatnich 100 lat. Czym charakteryzowały się piktorializm i nowa rzeczowość, a przede wszystkim – czy niektóre z tych założeń estetycznych funkcjonują w fotografii do dziś? Czym różni się fotografia reportażowa od fotografii ulicznej i dlaczego zapis ulotnych chwil znalazł jednak swoje miejsce w kanonie sztuki? Zastanowimy się również nad tym, jaki wpływ na fotografię miał konceptualizm. Wykład będzie ilustrowany pracami czołowych fotografów i fotografek epoki, takich jak Diane Arbus, Henri Cartier-Bresson, Man Ray, Cindy Sherman czy Alfred Stieglitz. Krótko przybliżymy też eksperymentalne środki formalne wykorzystywane przez artystów i artystki, z uwzględnieniem ich metod działania w ciemni. Podsumowaniu spotkania będzie towarzyszyła krótka refleksja na temat postfotografii w dobie dominacji technologii cyfrowej.

2 czerwca
Era designu, czyli jak zmieniał się design w XX wieku / Romualda Radwańska
XX wiek to stulecie wielkich przełomów: politycznych, ekonomicznych, społecznych. Dynamika epoki ma swoje odzwierciedlenie w światowym, a także polskim designie. Początek wieku to jeszcze secesja z niespokojnymi, wijącymi się liniami, za chwilę wyparta przez eleganckie, geometryczne formy art déco, niewiele lat później zastąpione ideami Bauhausu promującego minimalizm i funkcjonalizm. Połowa wieku to, wraz z nowymi technologiami, tworzywami sztucznymi, czas prostych, organicznych form należących do nurtu new look. Wiele przedmiotów z tego okresu zyskało status kultowych i są produkowane do dziś. Design XX wielu prowadzi od dekoracyjności rzemiosła do przemysłowej funkcjonalności oraz masowej dostępności. To stulecie ukształtowało współczesne podejście do estetyki i użyteczności przedmiotów codziennego użytku.

9 czerwca
Początki historii wideo / dr Marika Kuźmicz
Pojawienie się cyfrowego obrazu wytwarzanego dzięki przenośnym kamerom wideo zrewolucjonizowało sztukę w połowie lat 60. XX wieku. Dziś nie uświadamiamy sobie w pełni rangi tego wydarzenia, choć niemal wszyscy korzystamy ze zjawiska transmisji dźwięku i obrazu, używając naszych smartfonów czy laptopów. Wówczas jednak była to rewolucja. Wykład przybliża wybrane wątki początków historii wideo w Europie i w Stanach Zjednoczonych, ze szczególnym uwzględnieniem roli artystek.

16 czerwca
Sztuka po 1989 roku / Romualda Radwańska
Sztuka lat 90. to zarówno czas kontynuacji postmodernistycznych rozważań na temat płynności znaczeń i niemożności poznania, jak i czas artystycznych postaw angażujących się w kwestie polityczne i społeczne. To otwarte wyrażanie opinii i podejmowanie przez sztukę tematów trudnych i w trudny sposób. Choć sytuacja polityczna w Polsce po 1989 roku nie od razu dawała możliwość wejścia w ten międzynarodowy nurt, bardzo szybko pojawiły się głosy komentujące nową rzeczywistość. Najważniejszym zjawiskiem stały się poszukiwania artystów związanych ze sztuką krytyczną, ale też późniejsze inicjatywy twórców sztuki ulicznej, performansu. Pytanie o rolę i cel artystycznych działań pozostało otwarte, utrzymując podział pomiędzy indywidualistycznym, wewnętrznym światem rozważań artysty a podejmowaniem przez niego roli zaangażowanego aktywisty.

23 czerwca
Sztuka najnowsza / Marcin Matuszewski
Częstymi komentarzami do wystaw sztuki powstającej aktualnie są: moje dziecko by to namalowało! Czy to jest jeszcze sztuka? Podczas wykładu poznamy wybrane dzieła i działania artystyczne z ostatnich lat i spróbujemy rozprawić się z niesprawiedliwymi obiegowymi opiniami na temat sztuki współczesnej. Zastanowimy się, skąd się biorą i dlaczego są tak popularne? Przyjrzymy się m.in. działaniom site specific – jak mogą komentować przestrzeń, w której się znajdują, jak odnoszą się do przeszłości i ją reinterpretują. Nie zabraknie najważniejszych nazwisk i dzieł, które zrewolucjonizowały w ostatnich latach dyskusję o sztuce.

Osoby wykładające:

Magdalena Kucza-Kuczyńska – historyczka sztuki, edukatorka MNW, wykładowczyni na warszawskiej Akademii Sztuk Pięknych i w Wyższej Szkole Artystycznej, autorka tekstów z zakresu antropologii sztuki i arteterapii.

Karolina Zalewska – historyczka sztuki, edukatorka MNW, prowadzi firmę specjalizującą się w kwerendach archiwalnych i opracowaniach dokumentacji zabytków na potrzeby prac konserwatorskich, projektów architektonicznych i muzealnych.

Agata Bruździak – historyczka sztuki specjalizująca się w ochronie zabytków w Polsce, edukatorka w Muzeum Narodowym w Warszawie.

Monika Miżołębska – absolwentka Instytutu Historii Sztuki Uniwersytetu Warszawskiego. Wieloletnia edukatorka i wykładowczyni współpracująca z Muzeum Narodowym w Warszawie oraz Muzeum Warszawy, a także wieloma Uniwersytetami Trzeciego Wieku. Autorka audiodeskrypcji, podcastów Czas na sztukę i esejów z cyklu Dekameron 2020. Przedmiotem jej szczególnych zainteresowań jest wielowarstwowa: symboliczna, literacka i emocjonalna.

dr Weronika Kobylińska – historyczka sztuki, adiunktka w Państwowej Wyższej Szkole Filmowej, Telewizyjnej i Teatralnej w Łodzi (PWSFTviT) i prezeska Fundacji Archeologia Fotografii. Wykładała w Instytucie Historii Sztuki UW (2019–2021), gdzie była kierowniczką studiów niestacjonarnych. Stypendystka m.in. Fundacji na rzecz Nauki Polskiej oraz MKiDN. Koordynatorka polskiego oddziału międzynarodowej sieci badawczej Ars Graphica.

Romualda Radwańska – nauczycielka, edukatorka, wykładowczyni, pasjonatka sztuki i jej popularyzacji. Od niemal dekady związana z Muzeum Narodowym w Warszawie. Współpracuje z wieloma prywatnymi galeriami sztuki oraz publicznymi instytucjami kultury.

dr Marika Kuźmicz – historyczka sztuki. Założycielka Fundacji Arton (2011), organizacji non-profit zajmującej się badaniem sztuki lat 60. i 70. Badawczo zajmuje się w szczególności sztuką nowych mediów. Dziekana Wydziału Badań Artystycznych i Studiów Kuratorskich ASP w Warszawie. Główna researcherka Muzeum Susch założonego przez Grażynę Kulczyk, gdzie zajmuje się badaniem sztuki artystek z Europy Środkowej i Wschodniej, oraz kuratorka w tej instytucji. 

Rita Twardziak – historyczka sztuki, nauczycielka, doktorantka UW, od wielu lat edukatorka w Muzeum Narodowym w Warszawie. Bada sztukę średniowieczną, fascynuje się sztuką współczesną.

Marcin Matuszewski – edukator, pracownik działu edukacji MNW, specjalista do spraw dostępności dla osób o szczególnych potrzebach. Od wielu lat blisko współpracuje z działami edukacji Zachęty – Narodowej Galerii Sztuki i Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie. Orędownik uważności w doświadczaniu zarówno kultury, jak i natury, zwolennik wielozmysłowego odbierania świata, warszawski przewodnik miejski, działkowiec. 

Koordynacja:  / Dział Edukacji