Muzeum Narodowe w Warszawie posiada jedną z największych na świecie kolekcję sztuki średniowiecznej, najcenniejsze z obiektów prezentowane są w Galerii. Pochodzą one ze wszystkich regionów związanych historycznie z Polską w epoce średniowiecza, a także z innych ważnych centrów artystycznych Europy. Zwiedzanie Galerii pozwala w pełni poznać przemiany stylistyczne, jakim podlegały rzeźba i malarstwo w Polsce.

Galerię otwierają zabytki złotnictwa wczesnośredniowiecznego – fibule służące do ozdabiania szat, klamry, kolczyki, zausznice i pierścienie wykonane z różnych metali, zdobione kamieniami i szkłem. Dalej pokazujemy kilka kamiennych rzeźb romańskich z motywami ornamentu roślinnego i scenami figuralnymi, a także jedną z najstarszych zachowanych w Polsce rzeźb drewnianych, pochodzącą z 2. poł. XII w. Madonnę z klasztoru cystersek w Ołoboku, przedstawiająca Marię jako Stolicę Mądrości.

Osobna sala poświęcona została zabytkom pochodzącym z XIV w. Eksponowane są w niej m.in. monumentalna Pietà i Krucyfiks swoją ekspresją odzwierciedlające mistyczny nurt w teologii tego okresu, akcentujący temat męki Chrystusa. Obejrzeć można również bogaty zbiór zabytków pochodzących z przełomu XIV i XV w., reprezentujących styl piękny, którego wybitnymi przykładami w rzeźbie są kamienne figury Pięknej Madonny z Wrocławia oraz figura św. Katarzyny, a w malarstwie poliptyk z kaplicy zamku Krzyżaków w Grudziądzu. W Galerii znajduje się też bogaty zestaw malowanych i rzeźbionych skrzydłowych nastaw ołtarzowych ze scenami z Pisma Świętego, apokryfów oraz żywotów świętych. Część z nich pochodzi z Pomorza, np. wykonany do jednej z kaplic kościoła NMP w Gdańsku Tryptyk Jerozolimski przedstawiający sceny z życia Chrystusa. Większość obiektów prezentowanych w Galerii pochodzi ze Śląska, np. monumentalny Ołtarz Zwiastowania z Jednorożcem, oraz zespół kilkunastu rzeźb przedstawiający sceny Ostatniej Wieczerzy i Drogi Krzyżowej, aż po przykłady recepcji stylu Wita Stwosza widoczne w dziele Jakoba Beinharta Święty Łukasz malujący wizerunek Madonny, rzadkiego przykładu sceny pokazanej w konwencji zachowującej realia współczesne artyście.

W Galerii prezentowany jest też skromniejszy liczebnie, ale niezwykle ważny dla sztuki polskiej, zbiór malarstwa małopolskiego, którego wybitnym przykładem jest italianizujące przedstawienie Pietà.

Ekspozycję zamykają obiekty zapowiadające nadejście epoki renesansu, jak zwieńczony półokrągłym łukiem Tryptyk z Pławna, pokazujący sceny z życia i męczeństwa św. Stanisława Biskupa. Pejzaż o zdecydowanie renesansowych cechach zajmuje dolną strefę obrazu przedstawiającego Świętą rozmowę (Sacra Conversazione) Marii z Dzieciątkiem ze świętymi męczennicami Felicytą i Perpetuą.

Zwiedzanie Galerii Sztuki Średniowiecznej pozwala odbyć podróż w przeszłość – zastanowić się nad myślą średniowiecznych teologów, poznać symbolikę roślin i zwierząt, dowiedzieć się wielu ciekawych rzeczy o ówczesnym życiu codziennym oraz poznać tajniki warsztatu dawnego artysty, oglądając specjalną ekspozycję pokazującą organiczne i mineralne składniki farb, a także pokazany w kilku etapach proces powstawania kopii obrazu i rzeźby średniowiecznej.