Szukaj javascript:document.getElementById('wyszukiwarka_4').submit();
Newsletter ok

Galeria Faras

Otwarta w 1972 r. Galeria Faras jest największą w Europie ekspozycją zabytków kultury i sztuki nubijskiej z okresu chrześcijańskiego. Wszystkie prezentowane zabytki pochodzą z Sudanu, gdzie od wielu lat prowadzą badania polskie misje archeologiczne.

 

 


Zabytki z Faras, jak również niewielki zespół przedmiotów (głównie ceramiki) ze Starej Dongoli, prezentowane są w dwóch ciągach sal galerii. Ekspozycja ukazuje w układzie chronologicznym rozwój malarstwa religijnego w północnej Nubii na przestrzeni ponad 700 lat, od malowideł najstarszych, pochodzących z VIII w., po najpóźniejsze, z XIII i XIV w. Dominują pojedyncze, frontalne wizerunki osób boskich i świętych malowane na białym tle ścian, rzadko ujęte w ramy. W sali pierwszej prezentowane są malowidła najstarsze, zachowane na pierwszej warstwie tynku, którym ściany kościoła pokryto w VIII w. Do najcenniejszych należą wizerunki św. Anny, świętych Jana Ewangelisty i Piotra oraz portret Amone, pustelnika żyjącego w okolicach Tuna el-Gebel (Aszmunein) w południowym Egipcie. Już na drugiej warstwie tynku, którą położono na początku X w., powstał piękny portret biskupa Faras, Petrosa, ze św. Piotrem, a także wspaniała kompozycja, określana jako Maiestas Crucis, przedstawiająca złoty, wysadzany klejnotami krzyż z popiersiem Chrystusa na przecięciu ramion i postaciami Czterech Istot Żyjących. Na podwyższeniu, w końcu sali zrekonstruowana została absyda katedry z synthrononem, tj. schodkową trybuną dla duchowieństwa uczestniczącego w liturgii. Zdobiące absydę malowidło, przedstawiające stojących dwunastu apostołów i Matkę Boską, było kilkakrotnie przemalowywane. W bocznym ciągu sal prezentowane są malowidła późniejsze, z XI–XIV w. Na uwagę zasługuje monumentalne przedstawienie tronującego Chrystusa z księgą Ewangelii oraz krzyżem-włócznią, ubranego w szatę ozdobioną szlakami z motywem ludzkich oczu. Pod tronem ukazani byli aniołowie unoszący krzyż, których w XII lub XIII w. zastąpiono wyobrażeniem trzech identycznych postaci Zbawiciela.

 

W tej samej sali znajduje się inne monumentalne malowidło, ukazujące św. Merkuriusza na koniu przebijającego włócznią rzymskiego cesarza Juliana zwanego Apostatą. Dalej można podziwiać dwa znakomite portrety nubijskich dostojników: młodego władcy pod opieką Chrystusa, stojącego za plecami ciemnoskórego dostojnika, oraz biskupa Faras, Marianosa, ubranego w bogate szaty liturgiczne, z Matką Boską i Dzieciątkiem. Ekspozycję zabytków nubijskich uzupełniają rozmieszczone przy ścianach w obu salach elementy dekoracji architektonicznej, pochodzące z różnych budowli w Faras, oraz ceramika, epitafia i drobne znaleziska z Faras i Starej Dongoli prezentowane w gablotach. Z wyglądem odkrytej przez archeologów katedry zapoznaje widzów model kościoła w skali 1:25, na którego ścianach umieszczono miniatury malowideł znajdujących się w zbiorach warszawskich.


Za absydą, w gablotach, prezentowany jest zbiór etiopskich krzyży z kolekcji Wacława Korabiewicza.

 

 


Historia

Zainteresowanie polskich archeologów Sudanem datuje się od roku 1960, kiedy to na teren Nubii sudańskiej wyruszyła pierwsza polska ekspedycja badawcza. Jej pracami kierował ówczesny zastępca dyrektora MNW oraz kierownik Polskiej Stacji Archeologii Śródziemnomorskiej Uniwersytetu Warszawskiego w Kairze, wybitny badacz, prof. dr hab. Kazimierz Michałowski. Polacy przyłączyli się do międzynarodowego grona archeologów uczestniczących w objętej patronatem UNESCO tak zwanej kampanii nubijskiej, to jest akcji ratowania zabytków starożytnej Nubii. Pozostałościom dawnych kultur rozwijających się w dolinie Nilu na południe od pierwszej katarakty groziło zalanie wodami sztucznego zbiornika, jaki miał powstać po spiętrzeniu wód tej rzeki przez nową tamę budowaną w egipskim Asuanie. Zadaniem polskiej misji było zbadanie ruin starożytnego ośrodka miejskiego w Faras, a w szczególności rozległego sztucznego wzgórza (komu) kryjącego ruiny nieznanej budowli. W trakcie trzech kampanii wykopaliskowych odsłonięto dobrze zachowane ruiny kościoła katedralnego z VIII w., którego ściany pokryte były malowidłami o tematyce religijnej z VIII–XIV w. Bezcenne malowidła zostały zdjęte ze ścian przez konserwatorów z Muzeum Narodowego, zabezpieczone i przygotowane do transportu. Dzięki umowie polsko-sudańskiej do MNW trafił zespół ponad 60 malowideł, a także grupa chrześcijańskich epitafiów, elementów dekoracji architektonicznej z okresu meroickiego i chrześcijańskiego, naczynia ceramiczne oraz drobne przedmioty. Większość zabytków nubijskich została, po poddaniu ich koniecznym zabiegom konserwatorskim, udostępniona publiczności w formie stałej ekspozycji, w następnych latach systematycznie wzbogacanej o zabytki nubijskie z okresu chrześcijańskiego, pochodzące z polskich wykopalisk w Starej Dongoli w Sudanie.

BIP MNW drukuj
powered by: edito projekt i realizacja: ideo