Muzeum Narodowe w Warszawie

W roku jubileuszu stupięćdziesięciolecia Muzeum Narodowego w Warszawie opracowana została nowa prezentacja Galerii Dawnego Malarstwa Europejskiego. Inaczej niż dawniej, dzieła przedstawiane są obecnie nie według szkół narodowych, lecz w konfrontacji środowisk artystycznych Południa i Północy. Nowy układ odzwierciedla hierarchię gatunków stworzoną przez renesansową teorię sztuki oraz przybliża widzowi dawne funkcje obrazów. Celem takiej ekspozycji jest ukazanie, dla jakich celów i dla jakich odbiorców tworzono dzieła sztuki. Umieszczone na galeriach teksty informacyjne objaśniają poszczególne sekcje ekspozycji. Galeria Dawnego Malarstwa Europejskiego obejmuje trzy poziomy. Na drugim piętrze prezentowane są najwyżej cenione „historie”, czyli „wysokie” tematy biblijne, mitologiczne, alegoryczne.

Na pierwszym piętrze w ryzalicie mieści się galeria pejzażu w jego licznych odmianach – heroicznym, malowniczym, realistyczno-topograficznym.

Na parterze eksponowane są sceny rodzajowe, martwe natury i przedstawienia zwierząt.

Galeria 2. piętra: WIELKIE I MAŁE „HISTORIE”

Najbardziej ambitna i najtrudniejsza – wymagająca zarówno sprawności technicznej, jak i wiedzy humanistycznej i teologicznej – kategoria malarstwa „historii” (łac., wł. storie) miała dostarczać zmysłowej przyjemności i intelektualnej rozrywki, równocześnie przekazując przesłania moralne. Obrazy o tej tematyce pełniły funkcje dekoracyjne w rezydencjach lub gmachach publicznych (np. ratuszach) oraz liturgiczne w ołtarzach czy epitafiach, służąc zbudowaniu widza lub wiernego. Galerie wielkich i małych „historii” prezentują dzieła w zespołach tematyczno-funkcjonalnych zatytułowanych: WCZESNE „HISTORIE” – włoskie mitologie, niderlandzkie żywoty świętych, niemieckie batalie, weneckie poesie; WIELKIE „HISTORIE” BAROKOWE – Caravaggioniści; Triumfy i alegorie; Historie umęczonego ciała: heroiczne męczeństwa, samobójstwa i ekstazy; BAROK FLAMANDZKI – Obrazy w służbie kontrreformacji; HISTORIE BIBLIJNE W KRĘGU REMBRANDTA – Obrazy w służbie protestanckiej wiary i moralności; PRAKTYKA WARSZTATOWA: MODELLI I RICORDI; MITOLOGIE HOLENDERSKIE, FLAMANDZKIE I FRANCUSKIE; CIAŁO – Akt w malarstwie włoskim i północnoeuropejskim; OBRAZY DO MODLITWY PRYWATNEJ; OBRAZY GABINETOWE o tematach religijnych oraz OBRAZY OŁTARZOWE.

Galeria 1. piętra: PEJZAŻ W SZTUCE NOWOŻYTNEJ

Ekspozycja przedstawia niezwykle bogaty wybór różnorodnych wizji przyrody, gatunku malarskiego, który stanowił atrakcyjną ofertę dla kolekcjonerów, w szczególny sposób bowiem zaspakajał ciekawość i dawał możliwość delektowania wzroku. Widz pozna obrazy natury dzikiej i nieujarzmionej, w których obecność niewielkich zazwyczaj postaci podkreśla nikłość ludzkiej kondycji wobec potęgi otaczającego świata, holenderskie realistyczne widoki rodzimego otoczenia, mariny, rokokowe kompozycje przyrody idyllicznej oraz bardzo popularne we Włoszech w XVIII wieku widoki architektoniczne i pejzaże miejskie.

Galeria parteru: GENRE, MARTWE NATURY I ANIMALIA

W dolnej galerii prezentowane są obrazy gabinetowe i salonowe o „niskich” tematach. Ekspozycja poświęcona jest zagadnieniom społecznego i moralno-religijnego znaczenia malarstwa rodzajowego, funkcjom i interpretacjom martwych natur oraz wizerunkom zwierząt. Te trzy bogate grupy tematyczne zatytułowane zostały: OBRAZY OBYCZAJU – rozrywka i pouczenie moralne; MARTWA NATURA – przyjemność dla oka – encyklopedia natury – symbol i alegoria oraz ŚWIAT ZWIERZĄT.